Maritiem is een woord dat je misschien vaker hoort dan je denkt. Het gaat over alles wat met de zee, het water en de scheepvaart te maken heeft. Nederland is van oudsher een waterland. We zijn omringd door rivieren, meren en de Noordzee. Die ligging heeft de geschiedenis van ons land sterk bepaald. Van de VOC tot de moderne containerschepen die Rotterdam binnenvaren: het leven op en rond het water zit diep in de Nederlandse cultuur.
Nederland en zijn band met het water
Al eeuwenlang speelt de scheepvaart een grote rol in Nederland. In de zeventiende eeuw voer de Nederlandse vloot over de hele wereld om handel te drijven. Die periode heet de Gouden Eeuw en was voor een groot deel mogelijk dankzij onze kennis van schepen en navigatie. Die kennis is nooit verdwenen. Vandaag de dag is de haven van Rotterdam de grootste haven van Europa. Elk jaar passeren er miljoenen tonnen aan goederen. Dat gaat van auto’s en graan tot olie en computers. De zee is voor Nederland geen rand van het land, maar een verbinding met de rest van de wereld.
De zeevaart en hoe communicatie aan boord werkt
Op een schip is goede communicatie heel belangrijk. Kapiteins en bemanningsleden moeten duidelijk met elkaar en met de wal kunnen praten, ook in slechte weersomstandigheden. Daarvoor gebruiken ze vaste systemen. Een goed voorbeeld is het NAVO alfabet, ook wel het fonetisch alfabet of het radiospellingalfabet genoemd. Hierbij staat elke letter voor een vast woord: Alpha voor A, Bravo voor B, Charlie voor C, enzovoort. Dit systeem wordt gebruikt bij de marifoon, het radioapparaat dat op bijna elk vaartuig te vinden is. De Internationale Maritieme Organisatie, afgekort IMO, heeft dit alfabet officieel vastgesteld. Zo begrijpen zeelieden over de hele wereld elkaar, ongeacht hun moedertaal. Wie een vaarbewijs wil halen in Nederland, leert dit alfabet ook. Het is een vast onderdeel van het marifonie examen bij het CBR.
Veiligheid op het water
Veiligheid speelt een grote rol in de zeevaart en de binnenvaart. Schepen moeten voldoen aan strenge regels. Denk aan het hebben van reddingsvesten, noodraketten en een goed werkende marifoon. Voor pleziervaarders gelden iets andere regels dan voor grote vrachtschepen, maar het principe is hetzelfde: zorg dat je jezelf en anderen kunt redden als er iets misgaat. In Nederland regelt Rijkswaterstaat een groot deel van het toezicht op het water. Zij controleren of schepen zich aan de regels houden en of de vaarwegen veilig zijn. Naast technische regels is er ook veel aandacht voor kennis en vaardigheden. Een schipper moet weten hoe hij een vaargeul leest, wat de lichten op andere schepen betekenen en hoe hij reageert bij slecht zicht of storm.
De toekomst van de zeevaart
De scheepvaartsector staat voor grote veranderingen. Schepen varen nu nog grotendeels op diesel of stookolie, maar dat verandert langzaam. Er wordt gewerkt aan schepen die varen op waterstof, ammoniak of elektriciteit. De reden daarvoor is dat grote schepen veel uitstoot produceren. Ongeveer drie procent van alle wereldwijde CO2 uitstoot komt van de internationale scheepvaart. De IMO heeft afgesproken dat de sector in 2050 veel minder uitstoot mag produceren. Dat vraagt om nieuwe technologie en nieuwe manieren van werken. Ook de automatisering speelt een rol. Er worden al schepen getest die zonder bemanning kunnen varen, gestuurd door computers en sensoren. Of dat de toekomst is, weet niemand zeker. Maar de sector verandert sneller dan tien jaar geleden.
Veelgestelde vragen
Wat is de Internationale Maritieme Organisatie?
De Internationale Maritieme Organisatie, afgekort IMO, is een agentschap van de Verenigde Naties. Het houdt zich bezig met de veiligheid en het milieu in de internationale scheepvaart. De IMO stelt regels op die gelden voor schepen over de hele wereld, zoals regels over uitstoot, veiligheidsuitrusting en communicatie.
Wat is een marifoon?
Een marifoon is een radioapparaat dat op schepen wordt gebruikt om te communiceren. Hiermee kunnen schippers contact opnemen met andere vaartuigen, de kustwacht of sluisbedieners. In Nederland is een marifoniebewijs verplicht als je een marifoon wilt bedienen op het water.
Wat is het verschil tussen zeevaart en binnenvaart?
Zeevaart gaat over het varen op open zee, zoals de oceanen en de Noordzee. Binnenvaart gaat over het varen op rivieren, kanalen en meren binnen een land of tussen landen op het vasteland. Voor beide takken gelden andere regels, opleidingen en scheepstypen.
Heb je een vaarbewijs nodig om te varen in Nederland?
Voor kleine vaartuigen op bepaalde wateren is geen vaarbewijs nodig. Maar voor grotere boten of op drukker bevaren wateren is een vaarbewijs verplicht. Er zijn verschillende soorten vaarbewijzen in Nederland, zoals Vaarbewijs 1 voor binnenwateren en Vaarbewijs 2 voor grotere vaartuigen. Het CBR verzorgt de examens hiervoor.
