Zeehonden zijn misschien wel de bekendste dieren van de Nederlandse kust. Met hun grote ogen en gladde lijf zien ze er aaibaar uit. Maar achter dat schattige uiterlijk gaat een echte roofdier schuil. De gewone zeehond, die je vaak op de zandbanken van de Waddenzee ziet liggen, leeft een leven dat veel indrukwekkender is dan het eruitziet. Van lange duiken tot slimme jachttechnieken: deze dieren verdienen meer aandacht dan ze krijgen.
Leven in en rond de Waddenzee
De Waddenzee is het belangrijkste leefgebied voor zeehonden in Nederland. Hier leven twee soorten: de gewone zeehond en de grijze zeehond. De gewone soort is kleiner en heeft een meer hondsachtig gezicht. De grijze is groter en heeft een langere, plattere snuit. Beide soorten gebruiken de zandplaten om op te rusten, te zonnen en hun jongen groot te brengen. Ze zijn gebonden aan het getij: bij laag water liggen ze op de drooggevallen platen, bij vloed gaan ze het water in om te jagen. Het lijkt een rustig bestaan, maar onder water zijn het actieve jagers die flinke afstanden afleggen.
Wat zeehonden eten en hoe ze jagen
Een volwassen zeehond eet gemiddeld zo’n 4 tot 5 kilo vis per dag. Ze hebben een duidelijke voorkeur voor vissen die dicht bij de zeebodem leven, zoals platvissen, kabeljauwachtigen, grondels en zandspiering. Om hun prooi te vinden gebruiken ze niet alleen hun ogen, maar ook hun snorharen. Die haren zijn uiterst gevoelig en kunnen de waterbeweging die een vis maakt opvangen, zelfs in troebel water of in het donker. Een zeehond kan tot wel 300 meter diep duiken en meer dan 20 minuten onder water blijven. Daarna komt hij omhoog om adem te halen, waarna hij meteen weer kan duiken.
Jongen krijgen en opgroeien
Elk jaar in de zomer bevallen de vrouwtjes van één jong op de zandplaten. Zo’n pasgeboren pup weegt al snel tien kilo en drinkt rijke moedermelk die voor een kwart uit vet bestaat. In drie tot vier weken tijd groeit de pup zo snel dat zijn gewicht verdubbelt. Dan stopt het zogen abrupt en is het jong op zichzelf aangewezen. Het moet zelf leren zwemmen en jagen, zonder hulp van de moeder. Dat klinkt hard, maar het lukt de meeste jonge dieren om te overleven. Wel zijn ze in de eerste levensmaanden kwetsbaar. Soms spoelen jonge, verzwakte dieren aan op het strand. Die worden dan opgevangen in zeehondencrèches, zoals die van Pieterburen in Groningen.
Bedreigingen en bescherming
Rond 1900 werden zeehonden in Nederland massaal gedood, omdat vissers ze als concurrenten zagen. De populatie slonk tot bijna nul. Pas in 1962 kwamen er wetten die de dieren beschermden. Sindsdien is de stand van de gewone zeehond flink hersteld. Toch zijn er nog steeds bedreigingen. Zeevervuiling, zoals plastic en giftige stoffen in het water, vormt een risico voor de gezondheid van de dieren. Ook verstoring door boten en toeristen op de zandplaten kan voor problemen zorgen, vooral tijdens het zoogseizoen. Daarom gelden er regels voor hoe dicht je bij rustende dieren mag komen. Een afstand van minstens 500 meter is de aanbevolen norm. Wie een zeehond ziet op het strand, doet er goed aan om op afstand te blijven en geen voedsel aan te bieden.
Veelgestelde vragen
Hoe oud worden zeehonden?
Gewone zeehonden kunnen in het wild 25 tot 35 jaar oud worden. Vrouwtjes leven over het algemeen langer dan mannetjes. In gevangenschap, zoals in een dierentuin, bereiken ze soms een nog hogere leeftijd omdat ze geen natuurlijke vijanden hebben en goed worden verzorgd.
Zijn zeehonden gevaarlijk voor mensen?
Zeehonden zijn in de meeste gevallen niet gevaarlijk voor mensen, maar ze kunnen bijten als ze zich bedreigd voelen. Een bijtwond van een zeehond is serieus: hun tanden zijn scherp en hun beet is sterk. Het is daarom verstandig om nooit een zeehond aan te raken, ook niet als het dier ziek of gewond lijkt. Bel in dat geval de zeehondenopvang of een dierenambulance.
Waarom liggen zeehonden op het strand?
Zeehonden liggen op het strand of op zandplaten om uit te rusten, op te warmen en hun vacht te verzorgen. Dit heet haulout. Het is een normaal en gezond gedrag. Een zeehond die op het strand ligt, heeft dus niet altijd hulp nodig. Alleen als een dier zichtbaar gewond is, erg mager lijkt of langer dan een dag op dezelfde plek ligt zonder te bewegen, is het verstandig om hulp in te roepen.
Hoe communiceren zeehonden met elkaar?
Zeehonden maken verschillende geluiden om met soortgenoten te communiceren. Mannetjes gebruiken geluiden tijdens de paartijd om hun aanwezigheid duidelijk te maken. Moeders en pups herkennen elkaar aan individuele roepen, wat belangrijk is op drukke zandplaten waar veel dieren bij elkaar liggen. Onder water gebruiken ze ook geluiden, maar dat is minder goed onderzocht dan bij bijvoorbeeld dolfijnen.
