De zeester is een van de meest herkenbare dieren van de oceaan. Met zijn stervorm en trage bewegingen trekt hij de aandacht van jong en oud. Toch weten de meeste mensen weinig over hoe dit dier echt leeft. Wat eet het? Hoe beweegt het? En wat maakt de zeester zo bijzonder? In deze blog leer je alles wat je wilt weten over dit fascinerende zeedier.
Hoe een zeester beweegt zonder spieren te gebruiken
Een zeester heeft geen benen of vinnen, maar beweegt toch soepel over de zeebodem. Dat doet hij met duizenden kleine buisvoetjes aan de onderkant van zijn armen. Deze buisvoetjes werken op waterdruk. Het dier pompt zeewater door een stelsel van kanaaltjes in zijn lichaam, waardoor de voetjes uitstrekken en zich vastzuigen aan oppervlakken. Dit systeem heet het ambulacraal systeem. Dankzij dit systeem kan de stervormige bewoner van de zee ook stevige prooien openhouden, zoals mosselen en oesters. Hij zet zijn armen om de schelp heen, trekt de twee helften een klein stukje uit elkaar en stoot daarna zijn maag naar buiten. Zo verteert hij zijn maaltijd buiten zijn eigen lichaam. Dit klinkt misschien vreemd, maar het werkt uitstekend.
Wat zeesterren eten en hoe ze dat doen
De meeste soorten zijn roofdieren of aasetende dieren. Veel zeesterren in gevangenschap voeden zich met detritus, dat is organisch afval op de zeebodem, en biofilm, een laagje microscopisch kleine organismen op rotsen en zand. In de natuur jagen sommige soorten actief op tweekleppige schelpdieren zoals mosselen en kokkels. Andere soorten eten algen, sponsdieren of zelfs andere stekelhuidigen. De voedselkeuze hangt volledig af van de soort. Een zandzevende ster, een populaire soort voor het zeewater aquarium, filtert organisch materiaal uit het zand. Als zo’n dier te weinig voedsel vindt, kan het zijn eigen armen gaan afbreken om te overleven. Dat klinkt drastisch, maar het is een overlevingsstrategie die uniek is in het dierenrijk.
De bijzondere manier waarop zeesterren zichzelf helen
Weinig dieren kunnen zichzelf zo goed herstellen als de zeester. Verliest hij een arm door een aanval van een roofdier, dan groeit die arm gewoon opnieuw aan. Dit proces heet regeneratie. Bij sommige soorten gaat het nog verder: een afgebroken arm kan zelf uitgroeien tot een volledig nieuw dier, mits er nog een stukje van het centrale lichaam aan zit. Dit maakt de zeester tot een van de meest veerkrachtige dieren in de zee. Regeneratie kost wel veel energie. Het dier heeft dan ook meer voedsel nodig tijdens het herstelproces. Onderzoekers bestuderen dit vermogen intensief, omdat het inzichten kan geven in de manier waarop cellen groeien en herstellen.
Zeesterren in het aquarium houden
Steeds meer mensen willen een zeester houden in een zeewater aquarium. Dat is begrijpelijk, want de dieren zijn prachtig om te zien. Toch vraagt het houden van een stervormige bewoner van de zee om zorg en kennis. De waterkwaliteit moet uitstekend zijn. Zeesterren zijn gevoelig voor schommelingen in zoutgehalte, temperatuur en zuurstofgehalte. Ze mogen ook nooit worden blootgesteld aan lucht tijdens het vangen of verplaatsen, want zelfs een korte blootstelling aan lucht kan ze dodelijk ziek maken. Wie een exemplaar in huis wil halen, doet er goed aan zich eerst grondig te verdiepen in de specifieke soort. Sommige soorten eten koraal of andere dieren in het aquarium op, wat grote problemen geeft. Een goede voorbereiding maakt het verschil tussen een gezond dier en een dier dat snel sterft.
Veelgestelde vragen
Kan een zeester pijn voelen?
Zeesterren hebben geen hersenen en geen centraal zenuwstelsel zoals mensen of andere dieren. Ze hebben wel zenuwcellen verspreid door hun lichaam, maar of ze pijn ervaren zoals wij dat kennen, is onbekend. Wetenschappers denken dat ze geen bewuste pijnervaring hebben.
Hoe lang leeft een zeester?
De levensduur van een zeester hangt af van de soort en de omstandigheden. In de natuur worden veel soorten vijf tot tien jaar oud. Sommige grotere soorten kunnen wel twintig tot dertig jaar oud worden onder goede omstandigheden.
Heeft een zeester bloed?
Een zeester heeft geen bloed zoals mensen dat hebben. In plaats van bloed gebruikt het dier zeewater dat door zijn lichaam stroomt. Dit water vervoert zuurstof en voedingsstoffen naar de organen.
Waarom mag een zeester niet aan lucht worden blootgesteld?
Zeesterren ademen door het watervaatstelsel in hun lichaam. Als ze uit het water worden gehaald, raakt dit systeem verstoord. Zelfs een korte blootstelling aan lucht kan leiden tot ernstige schade aan de organen of de dood. Bij het verplaatsen van een zeester is het daarom belangrijk dit altijd onder water te doen.
