Een krab loopt niet vooruit en niet achteruit, maar gewoon opzij. Dat alleen al maakt dit schaaldier bijzonder. Krabben leven over de hele wereld, van tropische kustwateren tot de koude diepzee, en ze zijn al honderden miljoenen jaren op aarde. Ze zijn taaier dan ze eruitzien, slimmer dan je zou denken en veel gevarieerder dan het ene exemplaar dat je misschien op het strand hebt gezien.
Hoe een krab in elkaar zit
Krabben behoren tot de kreeftachtigen, een grote groep geleedpotigen die ook garnalen en kreeften omvat. Het lichaam van een krab zit beschermd onder een hard schild, de zogeheten carapax. Aan de voorkant zitten twee scharen, die de dieren gebruiken om voedsel te grijpen en zich te verdedigen. Verder hebben ze acht looppoten, waarmee ze zich razendsnel zijwaarts voortbewegen. Die zijwaartse manier van lopen komt doordat hun poten aan de zijkant van het lichaam zitten en beter in die richting buigen. De ogen van een krab zitten op kleine steeltjes, zodat het dier in meerdere richtingen tegelijk kan kijken. Ze ademen met kieuwen, maar sommige soorten kunnen ook korte tijd buiten het water overleven, zolang hun kieuwen vochtig blijven.
Waar krabben leven en wat ze eten
Er zijn meer dan 7000 verschillende soorten krabben bekend, en ze leven in vrijwel alle waterrijke omgevingen op aarde. Sommige soorten graven zich in op het strand, andere leven op de bodem van diepe oceanen. De bekende strandkrab is in Nederland een veelgeziene soort, maar er leven ook reuzensoorten zoals de Japanse spinkrab, die een spanwijdte van wel vier meter kan bereiken. Krabben zijn alleseters. Ze eten algen, kleine visjes, wormen, schelpdieren en ook dode dieren. Daarmee spelen ze een rol in het schoonhouden van het zeemilieu. Ze breken organisch afval af en zorgen zo voor een gezonder ecosysteem. Sommige soorten zijn zelf weer voedsel voor vogels, vissen en zeezoogdieren.
Ruien en groeien: het leven in een hard jasje
Het harde schild van een krab groeit niet mee. Dat betekent dat het dier regelmatig moet ruien: het oude pantser wordt afgeworpen en er groeit een nieuw, groter schild aan. In de periode direct na het ruien is de krab kwetsbaar, want het nieuwe schild is nog zacht. In die tijd verstopt het dier zich zoveel mogelijk om niet opgegeten te worden. Pas na een paar dagen of weken wordt het schild hard genoeg. Ruien is een energieverslindend proces, maar het is de enige manier waarop een krab kan groeien. Jonge exemplaren ruien vaker dan oude. Een volwassen krab doet dit nog maar een paar keer per jaar. Na elke rui kunnen ze ook verloren poten teruggroeien, wat een bijzondere eigenschap is die weinig andere dieren bezitten.
Krab als gerecht en de vangst ervan
Wereldwijd is dit schaaldier een populair ingrediënt in de keuken. Het vlees zit in de scharen en in het lichaam, en staat bekend om zijn zoete, delicate smaak. In Nederland zie je ze minder op het menu dan in landen als Japan, de Verenigde Staten en Portugal, maar de populariteit groeit. De meest gegeten soorten zijn onder andere de koningskrab, de Dungenesskrab en de gewone zwemkrab. Krabben worden gevangen met kooien of netten op de zeebodem. Overbevissing is een aandachtspunt, want sommige populaties staan onder druk. Er zijn vangstquota ingesteld om de bestanden op peil te houden. Gekweekte krab bestaat ook, maar komt minder voor dan gekweekte vis of garnaal, omdat het grootbrengen van krabben in gevangenschap complex is.
Veelgestelde vragen
Kunnen krabben echt pijn voelen?
Wetenschappers denken van wel. Uit onderzoek blijkt dat krabben reageren op schadelijke prikkels op een manier die wijst op pijnbeleving. Ze vermijden plekken waar ze eerder pijn hebben gehad en passen hun gedrag aan. Dit heeft in meerdere landen geleid tot strengere regels voor de manier waarop ze worden gedood voor consumptie.
Waarom lopen krabben zijwaarts?
Krabben lopen zijwaarts omdat hun poten aan de zijkant van het lichaam zitten en de gewrichten zo zijn gebouwd dat een zijwaartse beweging het makkelijkst is. Vooruit lopen kost hun meer energie en is onhandiger door de bouw van hun lichaam. Een paar soorten, zoals de soldatenkrab, kunnen overigens wel rechtdoor lopen.
Hoe oud kan een krab worden?
De levensduur verschilt per soort. Kleine soorten leven vaak maar twee tot drie jaar. Grote soorten zoals de koningskrab kunnen tien tot dertig jaar oud worden. De leeftijd is moeilijk te meten, maar onderzoekers kijken onder andere naar de grootte en de groeiringen in bepaalde harde delen van het lichaam.
Is krabvlees gezond?
Krabvlees is een goede bron van eiwitten en bevat weinig vet. Het zit vol met mineralen zoals zink, selenium en koper, en levert ook vitamine B12. Het natriumgehalte kan hoog zijn, vooral in kant en klare producten met krab. Vers bereid krabvlees is over het algemeen een voedzame keuze binnen een gevarieerd eetpatroon.
