Strandplage is een fenomeen dat veel strandbezoekers kennen, ook al weten ze er niet altijd een naam aan te geven. Je loopt het strand op en ziet grote hoeveelheden zeewier, schuim of ander materiaal op het zand liggen. Soms is de lucht erdoor een beetje muf. Het strand ziet er minder uitnodigend uit dan je had gehoopt. Toch is dit verschijnsel niet zomaar een teken dat er iets mis is met het strand. Er speelt veel meer mee dan je op het eerste gezicht zou denken.
Wat aanspoelt op het strand en waarom
Het materiaal dat op stranden aanspoelt is heel divers. Zeewier is een van de bekendste vormen. Er zijn groene, bruine en rode soorten, en ze groeien allemaal in zee op rotsen of drijven vrij rond. Wind en stroming voeren ze naar de kust. Bruine wieren, zoals blaasjeswier, zijn in Nederland het meest zichtbaar op het strand. Naast zeewier spoelen ook schelpen, kwallen en dood plantmateriaal aan. In warme perioden kan blauwwier een probleem vormen. Dit zijn eigenlijk bacteriën en geen echte wieren, maar ze worden wel zo genoemd. Ze kunnen giftige stoffen afgeven en maken het water tijdelijk ongeschikt om in te zwemmen. De hoeveelheid aangespoeld materiaal wisselt per seizoen. In de herfst en winter is er vaak meer, omdat de zee dan ruwer is en meer meevoert.
De geur en het uiterlijk van aangespoeld zeewier
Verse zeewierplanten ruiken nauwelijks naar iets. Zodra het wier op het strand droogvalt en begint te rotten, verandert dat. Bacteriën breken het plantmateriaal af en daarbij komen gassen vrij, waaronder zwavelverbindingen. Die geven de typische muffe of naar rotte eieren ruikende geur die mensen associëren met een natte strandplage. Dikke lagen rottend wier kunnen ook vliegen aantrekken. Sommige mensen vinden de geur onaangenaam, anderen omschrijven het als een authentieke zeegeur. De kleur van aangespoeld wier verandert ook snel. Groen wier wordt geel of bruin als het droogvalt, en bruine wieren worden zwart en kleverig. Dat maakt het strand er op sommige plekken niet aantrekkelijk uit zien.
Wanneer strandplage een risico vormt
In de meeste gevallen is aangespoeld materiaal op het strand onschadelijk. Zeewier zelf is niet giftig en voor de meeste mensen ook niet gevaarlijk. Toch zijn er situaties waarbij extra voorzichtigheid op zijn plaats is. Blauwwieralgen in het water kunnen huidirritatie veroorzaken of, bij inslikken, klachten aan de maag en darmen geven. Zwemwaterkwaliteit wordt in Nederland bewaakt door regionale instanties, die waarschuwingen afgeven als het water tijdelijk onveilig is. Grote hoeveelheden aangespoeld materiaal kunnen ook een risico vormen voor kleine kinderen en huisdieren als ze er intensief mee spelen. Losliggende kwallen zijn een ander punt van aandacht. Ook dode kwallen kunnen nog steken, omdat de neteldraadcellen hun werking niet meteen verliezen na de dood van het dier.
Schoonmaken van het strand en de natuur erachter
Gemeenten en waterschappen beslissen regelmatig of aangespoeld materiaal van het strand wordt verwijderd. Op drukke badstranden gebeurt dat vrij vaak, zeker in het zomerseizoen. Op natuurstranden laat men het wier juist liggen. Dat is niet zonder reden. Aangespoeld zeewier is voedsel voor insecten, vogels en kleine krabben. Het verrot en levert zo voedingsstoffen op voor het strand en de duinen erachter. Bepaalde vogels, zoals strandlopers en meeuwen, foerageren actief in het aangespoelde materiaal. Als al het wier wordt weggehaald, verdwijnt ook een deel van het voedselaanbod voor deze dieren. Er is dus een afweging tussen het comfort van strandbezoekers en de ecologische waarde van het aangespoelde materiaal. Die afweging wordt op elk strand anders gemaakt.
Veelgestelde vragen
Is het gevaarlijk om in de buurt van aangespoeld zeewier te zwemmen?
Zwemmen in de buurt van aangespoeld zeewier is in de meeste gevallen niet gevaarlijk. Het wier zelf is niet giftig. Alleen als er sprake is van blauwwieralgen in het water, kan zwemmen tijdelijk worden afgeraden. Lokale instanties plaatsen dan een waarschuwing bij het strand.
Waarom ligt er soms zoveel meer wier op het strand dan anders?
De hoeveelheid aangespoeld zeewier op het strand hangt af van wind, stroming en het seizoen. Na stevige stormen spoelt er veel meer aan. In de herfst en winter zijn de golven hoger en de stroming sterker, waardoor er meer materiaal vanuit zee naar de kust wordt gebracht.
Kan je aangespoeld zeewier eten?
Sommige soorten aangespoeld zeewier zijn eetbaar, maar je moet voorzichtig zijn. Wier dat al lange tijd op het strand heeft gelegen en begint te rotten, is niet geschikt om te eten. Vers aangespoeld wier van bekende eetbare soorten, zoals zeesla of dulse, kan wel worden gebruikt, maar was het altijd goed en wees zeker van de soort voordat je het verwerkt.
Mogen strandbezoekers zelf zeewier meenemen van het strand?
In Nederland is het in kleine hoeveelheden voor eigen gebruik over het algemeen toegestaan om zeewier van het strand mee te nemen. Wil je grotere hoeveelheden verzamelen of dit commercieel doen, dan heb je een vergunning nodig. Controleer altijd de lokale regels, want die kunnen per gemeente of natuurgebied verschillen.
