Strandplage is een fenomeen dat veel strandgangers kennen, maar waarover weinig mensen echt iets weten. Je loopt over het strand en ziet grote hoeveelheden aangespoeld zeewier liggen. Het ruikt soms flink, het ziet er niet aantrekkelijk uit en het maakt de kustlijn rommeliger dan je had gehoopt. Toch is er meer te vertellen over dit verschijnsel dan je op het eerste gezicht zou denken.
Waarom zeewier op het strand belandt
Zeewier groeit in zee, maar wind en stroming kunnen het losrukken van rotsen en de zeebodem. Eenmaal losgemaakt drijft het mee met het water tot het uiteindelijk op het strand aanspoelt. Dit gebeurt het hele jaar door, maar bij bepaalde weersomstandigheden veel meer dan normaal. Harde wind, sterke stroming en warm zeewater zorgen samen voor grote hoeveelheden aangespoeld materiaal langs de kust. In tropische gebieden is sargassumwier een bekende veroorzaker van strandoverlast. Dit bruine wier groeit snel en kan in enorme massa’s aankomen. Aan de Nederlandse kust zie je vooral bruinwieren zoals blaaswier en kelp, maar ook groene soorten die plakkerig en glibberig kunnen zijn. Het aanspoelen zelf is een natuurlijk proces, maar de omvang ervan groeit door hogere watertemperaturen en andere veranderingen in het zeewater.
De geur en het uiterlijk van aangespoeld wier
Wie ooit langs een plek heeft gelopen waar veel wier ligt te rotten, weet hoe doordringend de lucht kan zijn. Als zeewier eenmaal op het strand ligt en begint af te breken, produceren bacteriën zwavelverbindingen. Die verbindingen geven de typische, penetrante lucht die je soms al van ver ruikt. De hoeveelheid geur hangt af van de temperatuur, de windrichting en de dikte van de laag. Bij warm weer werkt het rottingsproces sneller. Het uiterlijk verschilt per soort: sommige wieren zijn donkerbruin en slijmerig, andere zien er uit als groene draden of platte lappen. Na een tijdje drogen ze op en verkleuren ze tot een stug, grijsbruin tapijt. Voor veel mensen is de aanblik van zo’n dikke laag aangespoeld materiaal reden om een ander stukje strand op te zoeken.
De impact op natuur en toerisme
Aangespoeld zeewier heeft twee kanten. Enerzijds is het voor kustgemeenten en toeristische gebieden een serieus probleem. Stranden die bedekt zijn met dikke lagen rottend wier trekken minder bezoekers. Gemeenten en strandexploitanten besteden veel geld en moeite aan het opruimen. In populaire vakantiegebieden zoals de Caraïben en Mexico is de overlast de laatste jaren sterk toegenomen, wat directe schade geeft aan het toerisme. Anderzijds speelt het een rol in het ecosysteem. Zeewier dat aanspoelt biedt voedsel en schuilplaats aan kleine dieren op het strand, zoals strandvlooien en insecten. Die trekken op hun beurt vogels aan. Volledig opruimen is dus niet altijd de beste keuze voor de natuur. Er zijn kustgemeenten die zoeken naar een balans: een deel laten liggen voor de natuur en een deel weghalen om de overlast te beperken.
Wat mensen en gemeenten doen tegen de overlast
Verschillende methodes zijn in gebruik om de hinder te verminderen. De meest directe aanpak is mechanisch ruimen: grote machines rijden over het strand en schepen het wier op. Dat materiaal gaat soms naar composteerbedrijven, want gedroogd zeewier is rijk aan voedingsstoffen en bruikbaar als meststof. In andere gevallen wordt het gewoon afgevoerd naar stortplaatsen. Een andere aanpak is preventief werken, door drijvende barrières in het water te plaatsen die voorkomen dat grote hoeveelheden het strand bereiken. Dit is kostbaar en werkt niet overal goed. Particulieren op het strand zelf kunnen weinig doen, buiten het zoeken naar een plek waar minder aangespoeld materiaal ligt. Zonnebrandcrème en hydraterende producten helpen na een bezoek aan een wierrijk strand, want sommige soorten kunnen irritatie geven bij mensen met een gevoelige huid. De beste aanpak voor de lange termijn ligt volgens onderzoekers in het aanpakken van de oorzaken: minder voedingsstoffen in het zeewater door beter waterbeheer op het land, en aandacht voor de bredere klimaatverandering die bijdraagt aan de groei van zeewier in zee.
Veelgestelde vragen
Is aangespoeld zeewier gevaarlijk voor mensen?
Aangespoeld zeewier is voor de meeste mensen niet gevaarlijk. De geur kan vervelend zijn en bij mensen met luchtwegklachten kan de uitstoot van zwavelgassen tijdelijk voor irritatie zorgen. Direct contact met sommige soorten kan bij mensen met een gevoelige huid lichte huidirritatie veroorzaken. Het is verstandig om je handen te wassen na aanraking.
Kan aangespoeld zeewier worden gegeten?
Verse soorten zoals zeesla of bladderwrack zijn eetbaar, maar zeewier dat al een tijdje op het strand ligt en begint te rotten is dat niet meer. Wier dat van het strand wordt geplukt, moet goed worden gereinigd en gecontroleerd op mogelijke verontreinigingen in het water ter plaatse.
Waarom neemt de hoeveelheid aangespoeld zeewier toe?
De hoeveelheid aangespoeld zeewier groeit doordat het zeewater warmer wordt en meer voedingsstoffen bevat, onder meer door afspoeling van meststoffen vanaf het land. Die combinatie laat wieren sneller groeien. Sterkere stromingen door klimaatverandering vervoeren grotere hoeveelheden naar de kust.
Wat gebeurt er met het zeewier dat van het strand wordt verwijderd?
Verwijderd zeewier wordt op verschillende manieren verwerkt. Een deel gaat naar composteerbedrijven, waar het wordt omgezet in meststof voor de landbouw. In sommige landen wordt het gebruikt als bouwmateriaal of als grondstof voor bioplastics. Een kleiner deel wordt nog steeds simpelweg afgevoerd als afval.
