Zeehonden zijn voor veel mensen een vertrouwd gezicht langs de Nederlandse kust. Met hun grote ogen en logge lichaam op een zandbank zien ze er vredig uit. Toch is er veel meer te vertellen over deze zoogdieren dan je op het eerste gezicht zou denken. Ze zijn slim, soms gevaarlijk en spelen een grote rol in het ecosysteem van de Waddenzee en Noordzee.
Twee soorten langs de Nederlandse kust
In Nederland kom je twee soorten tegen: de gewone zeehond en de grijze zeehond. De gewone zeehond is de bekendste. Hij heeft een ronde kop met een ingedeukte snuit, een beetje als een hond. De grijze zeehond is groter en heeft een langere, meer paardenachtige snuit. Beide soorten zijn goed te spotten in de Waddenzee, vooral op de drooggevallen zandplaten waar ze uitrusten. De gewone zeehond wordt gemiddeld zo’n 1,5 tot 1,8 meter lang en weegt tussen de 50 en 130 kilo. Een volwassen grijze zeehond kan zelfs tot 300 kilo zwaar worden. Ze zijn goed aangepast aan het leven in het water, maar hebben ook regelmatig het land nodig om te rusten en jongen te werpen.
Wat zeehonden eten en hoe ze jagen
Een volwassen dier eet gemiddeld zo’n 4,6 kilo vis per dag. Ze hebben een voorkeur voor vissen die dicht bij de bodem leven, zoals schol, tong, bot, kabeljauw en zandspiering. Onder water kunnen ze uitstekend zien, maar hun snorharen zijn minstens zo belangrijk. Die trilharen zijn zo gevoelig dat ze de waterbeweging van een voorbijzwemmende vis kunnen opvangen, zelfs in troebel water of in het donker. Een zeehond kan tot wel 200 meter diep duiken en zo’n half uur onder water blijven. Ze jagen alleen en delen hun prooi niet. Dit maakt ze tot efficiënte roofdieren die een flinke hoeveelheid vis uit de zee halen.
Jongen krijgen en opgroeien
Gewone zeehonden worden geboren in de zomer, rond juni en juli. Een jong komt al met open ogen ter wereld en kan al snel zwemmen. De moeder zoogt haar jong maar drie tot vier weken. Na die korte periode is het jong op zichzelf aangewezen. Het moet dan al zelf leren vissen, zonder enige hulp. Grijze zeehonden bevallen juist in de winter, tussen november en januari. Hun jongen hebben bij de geboorte een wit pluizig vacht. Dat ruilen ze na een paar weken in voor een grijs, waterdicht vel. Een jong dat alleen op het strand ligt, is lang niet altijd in nood. Moeders laten hun jong regelmatig achter terwijl ze gaan jagen. Te snel ingrijpen doet meer kwaad dan goed.
Bescherming en herstel van de populatie
Eeuwenlang werden deze dieren massaal bejaagd voor hun vet en huid. Rond 1960 waren er in de Waddenzee nog maar een paar honderd gewone zeehonden over. Dankzij beschermingswetten en verbeterde waterkwaliteit is de populatie sindsdien sterk hersteld. Inmiddels leven er weer meer dan 40.000 gewone zeehonden in de Waddenzee. Toch zijn er nog steeds bedreigingen. Visserijnetten vormen een gevaar, omdat de dieren erin verstrikt kunnen raken. Ook geluidsvervuiling onder water door scheepvaart en booractiviteiten verstoort hun leven. Zeehondjes die ziek of gewond aanspoelen, worden opgevangen in opvangcentra zoals het Zeehondencentrum in Pieterburen. Na herstel worden ze teruggebracht naar de zee.
Veelgestelde vragen
Zijn zeehonden gevaarlijk voor mensen?
Zeehonden kunnen in bepaalde situaties agressief zijn, vooral als ze zich bedreigd voelen. Ze hebben scherpe tanden en kunnen flink bijten. Het is daarom verstandig om op afstand te blijven en een dier nooit aan te raken of te omringen.
Hoe oud kunnen zeehonden worden?
Gewone zeehonden worden in het wild gemiddeld 25 tot 30 jaar oud. Vrouwtjes worden meestal ouder dan mannetjes. In gevangenschap kunnen ze nog ouder worden doordat ze geen natuurlijke vijanden hebben en altijd genoeg eten krijgen.
Wat moet je doen als je een zeehond op het strand vindt?
Als je een zeehond op het strand aantreft, is het belangrijk om minimaal 30 meter afstand te houden. Bel het Zeehondencentrum in Pieterburen of de lokale kustwacht voor advies. Ga nooit zelf proberen het dier te helpen of het water in te duwen.
Slapen zeehonden in het water of op het land?
Zeehonden slapen op beide plekken. In het water kunnen ze een bijzondere techniek gebruiken waarbij ze verticaal in het water hangen met hun neus net boven het oppervlak. Dit heet “bottelen”. Op het land slapen ze liggend op zandplaten of rotsen.
