De zeester is een van de meest herkenbare dieren uit de zee, maar wat weet je er echt van? Met hun opvallende vorm en felle kleuren trekken ze direct de aandacht, op het strand én in een aquarium. Toch gaat er achter dat simpele uiterlijk een verrassend complex dier schuil. Dit stekelhuidig zeedier leeft al meer dan 450 miljoen jaar op aarde en weet zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving.
Hoe een zeester is opgebouwd
Bijna alle zeesterren hebben vijf armen, al zijn er soorten met meer. Die armen zitten vol met kleine zuignappen aan de onderkant, ook wel buisvoetjes genoemd. Hiermee beweegt het dier zich voort en houdt het zich vast aan rotsen of prooien. Aan de bovenkant zitten kleine kiezelstekels die de huid beschermen. Een opvallend kenmerk is dat een sterstekelhuid, zoals wetenschappers deze diergroep noemen, een geweldige aanleg heeft om verloren lichaamsdelen terug te laten groeien. Verliest een arm door aanval van een roofdier, dan groeit die gewoon opnieuw aan. Soms groeit zelfs een volledig nieuw dier uit één losse arm. Dat klinkt als sciencefiction, maar het is gewone natuur.
Wat zeesterren eten en hoe ze dat doen
De manier waarop een zeester eet, is vreemd maar doeltreffend op zijn eigen manier. Het dier heeft geen tanden of bek zoals een vis. In plaats daarvan stulpt het zijn maag naar buiten via de mond aan de onderkant van het lichaam. Die uitgestulpte maag omhult de prooi direct en begint met verteren buiten het lichaam. Daarna trekt het dier de maag met de verteerde resten terug naar binnen. De meeste soorten eten mosselen, oesters, slakken, wormen en aas. Sommige soorten voeden zich met detritus en biofilm, dat zijn de kleine organische restjes en bacteriën die op de bodem liggen. Een bekende soort als de doornenkroonster eet koraalpoliepen en kan op grote schaalkoraalriffen beschadigen.
Waar zeesterren leven en hoe ze overleven
Sterstekelhuidigen komen voor in alle oceanen ter wereld, van ondiepe kustgebieden tot grote diepten. Ze leven op rotsige bodems, zandvlaktes en koraalriffen. De omstandigheden in het water zijn bepalend voor hun overleven. Veel soorten zijn gevoelig voor veranderingen in zoutgehalte, temperatuur en waterkwaliteit. Zoetwaterinvoer door regen of rivieren kan ze al in gevaar brengen. Voor mensen die een zeeaquarium hebben, is dat een belangrijk gegeven. Wie zo’n dier in huis wil houden, moet zorgen voor stabiel zeewater met de juiste samenstelling. In het wild zijn ze onderdeel van een groter systeem: ze houden populaties van mosselen en andere dieren in balans en spelen daarmee een rol in het ecosysteem van de zeebodem.
Zeesterren als aquariumdier
Steeds meer mensen houden zeewaterdieren thuis in een aquarium. Een sterstekelhuidig dier spreekt daarin tot de verbeelding. Toch is het houden van zo’n dier niet altijd gemakkelijk. Sommige soorten zijn rustig en vredelievend, maar andere eten koralen, garnalen of kleine visjes op. Het is dan ook goed om van tevoren te weten welke soort je in huis haalt. De zandzevende soort, bijvoorbeeld, leeft in een zanderige bodem en doorzoekt die continu op zoek naar voedsel. Zonder voldoende zand en de juiste voedingsstoffen gaat dit dier achteruit. In aquariumwinkels zijn meerdere soorten verkrijgbaar, van de rode knobbelige ster tot kleinere, rustigere soorten. Wie goed voor zo’n dier zorgt, kan er lang van genieten.
Veelgestelde vragen
Kunnen zeesterren voelen?
Zeesterren hebben geen hersenen en geen centraal zenuwstelsel zoals mensen dat hebben. Ze hebben wel een eenvoudig netwerk van zenuwen door hun hele lichaam. Hiermee reageren ze op licht, geuren en aanrakingen. Of ze iets voelen zoals pijn bij mensen, is niet zeker, maar ze reageren wel op gevaar.
Hoe lang kan een zeester leven?
De levensduur verschilt per soort. Veel zeesterren worden in het wild tussen de 5 en 35 jaar oud, afhankelijk van de soort en de omstandigheden. In een aquarium is de levensduur vaak korter omdat de omgeving moeilijker stabiel te houden is.
Zijn alle zeesterren dezelfde kleur?
Nee, zeesterren komen voor in heel veel kleuren. Rood, oranje, paars, blauw en zelfs zwart zijn mogelijk. De kleur hangt af van de soort en soms ook van wat het dier eet. Kleur kan ook dienen als waarschuwing voor roofdieren dat het dier giftig of onaangenaam smaakt.
Wat is het verschil tussen een zeester en een slangster?
Een slangster lijkt op een zeester maar heeft slanke, kronkelende armen zonder buisvoetjes langs de zijkant. Slangsterren bewegen sneller en leven vaak verstopt tussen stenen of koraal. Ze horen tot dezelfde grote diergroep van stekelhuidigen, maar zijn een aparte klasse.
