De inktvis is een van de meest fascinerende dieren in de zee. Met zijn soepele lijf, grote ogen en snel bewegende tentakels trekt hij overal aandacht. Toch weten de meeste mensen er verrassend weinig over. Wat is het precies? Hoe leeft het? En wat maakt deze weekdieren zo anders dan andere zeedieren? Je leest het hier.
Inktvissen zijn geen vissen
Ondanks de naam heeft een inktvis niets te maken met vissen zoals een zalm of een kabeljauw. Inktvissen behoren tot de weekdieren, net als slakken en mosselen. Ze hebben geen ruggengraat en hun lichaam is zacht van binnen. Wat ze bijzonder maakt is dat ze toch heel goed kunnen bewegen. Ze gebruiken daarvoor een soort waterstraalmotor: ze zuigen water naar binnen en spuiten het er weer uit, waardoor ze snel vooruit schieten. Die manier van bewegen heet straalaandrijving. Binnen de groep weekdieren vallen inktvissen onder de klasse van de koppotigen, samen met de octopus en de nautilus. Ze zijn dus verwant, maar zeker niet hetzelfde.
Het verschil tussen een inktvis en een octopus
Veel mensen gebruiken de woorden inktvis en octopus door elkaar, maar dat is niet correct. Een octopus is weliswaar altijd een inktvis in de brede zin van het woord, maar niet elke inktvis is een octopus. Het grote verschil zit in het aantal tentakels. Een octopus heeft er acht, terwijl andere soorten er tien hebben: acht kortere armen en twee langere tentakels waarmee ze prooi vangen. Inktvissen zoals de pijlinktvis en de zeekat hebben bovendien een intern schild, ook wel de rugplaat of de sepia genoemd. Een octopus heeft dat niet. Ook qua uiterlijk zijn ze anders: een octopus heeft een ronder, bobbelig lichaam, terwijl een pijlinktvis juist lang en smal is.
Hoe een inktvis zichzelf verdedigt
Inktvissen hebben een slimme manier om aan vijanden te ontsnappen. Ze spuiten een donkere vloeistof uit, de beroemde inkt waarnaar ze vernoemd zijn. Die wolk van inkt verstoort het zicht van de aanvaller, zodat de inktvis kan vluchten. Naast inkt kunnen ze ook van kleur veranderen. Speciale cellen in hun huid, chromatoforen genaamd, vullen zich razendsnel met pigment. Zo kunnen ze zichzelf camoufleren of juist opvallende patronen laten zien om soortgenoten te communiceren. Sommige soorten kunnen zelfs de textuur van hun huid aanpassen om op rotsen of koraal te lijken. Dit alles maakt ze tot een van de meest aanpasbare dieren in de oceaan.
Inktvis op het bord
In veel keukens wereldwijd is inktvis een geliefde delicatesse. In de Mediterrane keuken wordt pijlinktvis vaak gegrild, gevuld of verwerkt in rijstgerechten zoals paella. De inkt zelf wordt ook gebruikt in gerechten: het geeft pasta of risotto een zwarte kleur en een licht zoute, ziltige smaak. Bij de bereiding is het belangrijk om te weten welk deel je kookt. De mantel, de buidelvormige romp, is het vlezige deel dat je het meeste ziet in recepten. De tentakels zijn ook eetbaar en worden vaak apart bereid. Een valkuil bij het koken is te lang verhitten: dan wordt het vlees taai en rubberachtig. Kort bakken op hoog vuur of juist heel lang sudderen, dat zijn de twee manieren die goed werken.
Veelgestelde vragen over inktvis
Wat is het verschil tussen een pijlinktvis en een zeekat?
Een pijlinktvis heeft een lang, smal lichaam en beweegt snel door open water. Een zeekat is breder en platter van vorm en leeft vaker vlak bij de zeebodem. De zeekat heeft ook een harder intern skelet, de sepia, terwijl de pijlinktvis een dunne, doorzichtige rugplaat heeft. Beide behoren tot de koppotigen en hebben tien tentakels.
Is de inkt van een inktvis gevaarlijk voor mensen?
De inkt van een inktvis is niet gevaarlijk voor mensen. Het is een donkere vloeistof die de koppotigen gebruiken om vijanden te verwarren. In de keuken wordt de inkt zelfs gewoon gegeten, bijvoorbeeld in zwarte pasta of in risotto al nero. De smaak is licht zout en doet denken aan de zee.
Hoe slim is een inktvis eigenlijk?
Inktvissen worden gezien als de meest intelligente ongewervelde dieren ter wereld. Ze kunnen leren, problemen oplossen en herkennen patronen. Sommige soorten zijn in staat om potten te openen om bij prooi te komen. Ze hebben een groot brein in verhouding tot hun lichaamsgrootte, wat bijdraagt aan hun aanpassingsvermogen in de natuur.
Hoe lang wordt een inktvis?
Dat verschilt sterk per soort. Een gewone pijlinktvis wordt gemiddeld zo’n 30 tot 40 centimeter lang. De reuzeninktvis is het grootste ongewervelde dier op aarde en kan meer dan 13 meter lang worden, inclusief de tentakels. De meeste soorten die mensen kennen van het bord zijn echter een stuk kleiner.
