De inktvis is een van de meest fascinerende dieren in de zee. Met zijn soepele lichaam, grote ogen en bijzondere manier van bewegen trekt hij al eeuwenlang de aandacht van mensen. Toch weten de meeste mensen verrassend weinig over dit dier. Wat eet het? Hoe beweegt het zich? En wat is nu eigenlijk het verschil met een octopus? In deze blog duiken we in de wereld van dit opmerkelijke weekdier.
Wat voor dier is een inktvis precies
Een inktvis behoort tot de weekdieren, net als slakken en mosselen. Maar uiterlijk lijkt hij daar weinig op. Het lichaam is langwerpig en zacht, met aan de voorkant een krans van armen en tentakels. De meeste soorten hebben tien van deze aanhangsels: acht kortere armen en twee langere tentakels waarmee ze prooi vangen. Van binnen zit bij veel soorten een hard of buigzaam steunstuk, de zogenoemde rugschild of gladius. Dat is wat overblijft als een inktvis aangespoeld is op het strand, en wat je weleens in een vogelkooi ziet hangen als kalkblok voor vogels. Er zijn heel veel verschillende soorten, van de kleine pijlinktvis tot de reusachtige Reuzeninktvis die meters lang kan worden. Die laatste soort leeft in de diepzee en wordt zelden levend gezien door mensen.
Hoe een inktvis beweegt en jaagt
Pijlinktvissen zijn echte snelheidsduivels van de oceaan. Ze bewegen door water naar binnen te zuigen en het daarna snel uit te stoten via een soort buis, de sifon. Hierdoor schieten ze razendsnel vooruit of achteruit. Bij gevaar kunnen ze ook een wolk donkere inkt spuiten om vijanden te verwarren en zelf te ontsnappen. Die inkt gaf het dier vroeger zijn naam, en werd in het verleden zelfs gebruikt als schrijfmateriaal. Bij het jagen gebruiken pijlinktvissen hun lange tentakels om prooi te grijpen. Ze eten voornamelijk kleine visjes, garnalen en kreeftjes. Zelf staan ze op het menu van dolfijnen, haaien en zeehonden. Sommige soorten kunnen ook van kleur veranderen dankzij speciale pigmentcellen in hun huid. Dit helpt ze bij het camoufleren of communiceren met soortgenoten.
Het verschil tussen een inktvis en een octopus
Veel mensen halen inktvissen en octopussen door elkaar, maar het zijn twee verschillende dieren. Een octopus heeft acht armen en geen tentakels. Hij heeft ook geen intern steunstuk en zijn lichaam is ronder en zachter. Een inktvis heeft tien aanhangsels en een meer gestroomlijnd lichaam. Beide dieren kunnen inkt spuiten en van kleur veranderen, maar ze leven heel anders. Een octopus leeft grotendeels op de zeebodem en kruipt rond tussen rotsen. Een pijlinktvis zwemt juist vrij in het open water. Er is ook nog een derde verwant dier: de zeekat, ook wel sepia genoemd. Die lijkt op een inktvis maar heeft een bredere, plattere vorm en een dikke kalkschaal van binnen. Alle drie zijn ze koppotigen, wat betekent dat hun armen direct aan hun hoofd zitten.
Inktvis in de keuken
Als voedsel is dit zeedier populair in veel landen rondom de Middellandse Zee, in Japan en in grote delen van Azië. In Nederland zie je het steeds vaker op menukaarten en in de supermarkt. Pijlinktvis wordt vaak bereid als calamari, waarbij de ringen worden gepaneerd en gebakken. Sepia wordt gebruikt in pasta of risotto, waarbij de zwarte inkt het gerecht een opvallende kleur geeft. De smaak is mild en licht zout. De structuur hangt sterk af van de bereidingswijze: te lang bakken maakt het taai, maar kort en heet bereiden geeft een zachte, malse bite. Vers gekochte exemplaren zijn het lekkerst, maar diepvries is ook prima. Let bij het schoonmaken op de inktzak, want die kan zomaar knappen. Met wat oefening is het schoonmaken snel geleerd.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tentakels heeft een inktvis?
Een inktvis heeft in totaal tien aanhangsels. Acht daarvan zijn kortere armen, en twee zijn langere tentakels waarmee hij prooi vangt. Dit is ook een van de verschillen met een octopus, die er maar acht heeft.
Kan een inktvis echt inkt spuiten?
Ja, een inktvis kan een wolk donkere inkt spuiten als hij zich bedreigd voelt. Die inkt maakt het water troebel, zodat een vijand even niets ziet en het dier kan vluchten. De inkt bevat ook een stof die het reukvermogen van sommige roofdieren tijdelijk verstoort.
Is een zeekat hetzelfde als een inktvis?
Nee, een zeekat is een apart soort dier, hoewel het nauw verwant is aan inktvissen. Een zeekat heeft een bredere, plattere lichaamsvorm en een dikke kalkschaal van binnen. Alle drie, de inktvis, de zeekat en de octopus, behoren tot de groep van de koppotigen.
Waarom verandert een inktvis van kleur?
Een inktvis kan van kleur veranderen dankzij speciale pigmentcellen in zijn huid. Dit doet hij om zich te camoufleren tegen de omgeving, om vijanden af te schrikken of om te communiceren met soortgenoten. Het is een van de meest indrukwekkende eigenschappen van dit dier.
