Tonijn is een van de meest gegeten vissoorten ter wereld, maar de meeste mensen weten weinig over deze bijzondere vis. Je koopt hem makkelijk in een blikje bij de supermarkt, maar in het wild is hij een snelle en krachtige roofdier die tienduizenden kilometers door de oceaan zwemt. Achter dat vertrouwde blikje gaat een veel groter verhaal schuil over natuur, visserij en duurzaamheid.
Soorten en uiterlijk van de tonijn
Er zijn meerdere soorten tonijnachtigen, en ze verschillen flink van elkaar. De bekendste is de blauwvintonijn, een enorme vis die wel drie meter lang kan worden en meer dan 600 kilo kan wegen. Dit is ook de soort die het meest voorkomt in de Japanse sushikeuken en die voor heel hoge prijzen wordt verkocht. Andere bekende soorten zijn de geelvintonijn, de witte tonijn en de skipjack, die ook wel bonito wordt genoemd. De skipjack is de soort die het vaakst in blikjes terechtkomt. Tonijnsoorten hebben een gestroomlijnd lichaam, krachtige staartvinnen en een huid die van blauwgrijs tot zilvergrijs varieert. Ze zijn gebouwd om snel te zwemmen en kunnen snelheden halen van meer dan 70 kilometer per uur.
Leefwijze en verspreiding in de oceanen
Tonijnvissen leven in scholen en zwemmen grote afstanden door warme en gematigde zeeën. Ze zijn warmbloediger dan de meeste andere vissoorten, wat betekent dat ze hun lichaamstemperatuur iets boven die van het omringende water kunnen houden. Dat geeft hen een voordeel bij het jagen in koud water. Ze eten vooral kleinere vissen, inktvis en garnalen. Zelf staan ze op het menu van grote roofdieren zoals orka’s en haaien. De blauwvintonijn trekt door de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Andere soorten zwemmen door de Grote Oceaan en de Indische Oceaan. Ze volgen voedselrijke wateren en trekken daarvoor soms duizenden kilometers per jaar.
Overbevissing en de toekomst van de tonijnvisserij
De populariteit van deze vis heeft een keerzijde. Veel soorten worden al jaren overbevist, en de blauwvintonijn is daar het duidelijkste voorbeeld van. Vooral in de Grote Oceaan zijn de populaties sterk gedaald. Natuurorganisaties hebben meerdere keren gevraagd om strenge beperkingen op de vangst, en in sommige gebieden gelden quota. Het Marine Stewardship Council, een internationale organisatie voor duurzame visserij, geeft een keurmerk aan vissers die op een verantwoorde manier werken. Als je bewust wilt kiezen, kun je letten op dit keurmerk bij het kopen van ingeblikte of verse vis. De schol van tonijn herstelt langzaam als visserijdruk vermindert, maar dat vraagt internationale samenwerking. Veel landen zijn afhankelijk van de vangst en dat maakt afspraken lastig.
Tonijn als voedsel en in de keuken
Vis uit blik is een makkelijke en betaalbare manier om eiwitten en omega 3 vetzuren binnen te krijgen. Ingeblikte tonijn bevat ook vitamine D, vitamine B12 en mineralen zoals selenium. Verse tonijn heeft een stevige, vlezige structuur en een licht zoute smaak. In Japan wordt het vlees rauw gegeten als sashimi of verwerkt in sushi. In de Mediterrane keuken wordt het gegrild of gecombineerd met olijfolie, kappertjes en tomaten. Witte tonijn, ook wel albacore genoemd, heeft een mildere smaak en lichtere kleur dan geelvintonijn of skipjack. Het is goed om te weten dat ingeblikte vis vaak zout bevat, dus wie op zijn zoutinname let, kiest beter voor een variant op water dan op zout.
Veelgestelde vragen
Is blauwvintonijn gevaarlijk om te eten?
Blauwvintonijn is niet gevaarlijk om te eten, maar hij kan een relatief hoog gehalte aan kwik bevatten. Dit geldt voor alle grote roofvissen. Zwangere vrouwen en jonge kinderen wordt aangeraden om grote soorten niet te vaak te eten. Voor de meeste mensen is een paar keer per week geen probleem.
Wat is het verschil tussen tonijn op water en op olie?
Tonijn op water bevat minder calorieën en vet dan de variant op olie. Tonijn op olie heeft vaak een vollere smaak en een zachtere structuur. Welke variant je kiest hangt af van hoe je hem gebruikt en wat je persoonlijke voorkeur is.
Hoe herken je duurzame tonijn in de winkel?
Duurzame tonijn is te herkennen aan het blauwe MSC keurmerk op de verpakking. Dit keurmerk geeft aan dat de vis afkomstig is van een visserij die voldoet aan internationale normen voor duurzaamheid en het beheer van visbestanden.
Kan tonijn ook rauw worden gegeten?
Verse tonijn kan rauw worden gegeten, zoals in sushi en sashimi. Het vlees moet dan wel van hoge versheid zijn en afkomstig van een betrouwbare leverancier. Ingeblikte tonijn is altijd verhit tijdens het productieproces en hoeft dus niet verder te worden verhit voor consumptie.
